
de Volkskrant
3 juni 2015 woensdag
Section: Ten Eerste; Blz. 16
 VAN ONZE VERSLAGGEVERS MAARTEN KEULEMANS EN JENNIE BARBIER
volkskrant.nl 

Het was een storm van verontrustende cijfers die de afgelopen dagen opstak rond de lancering van een nieuwe overheidscampagne tegen pesten op het werk. Eén op de vier werknemers, zo ging het rond, wordt soms gepest op de werkvloer, waarvan een half miljoen 'structureel'. Andere media signaleerden een scherpe toename van de misstand: door de crisis zouden de verhoudingen op de werkvloer zijn verhard, met alle gevolgen van dien. 

Natuurlijk is elk geval van pesten op het werk er een te veel, maar zouden de cijfers echt zó hoog liggen? Nederland telt 8,2 miljoen werkenden; een kwart daarvan vertaalt zich naar meer dan 2 miljoen mensen. 

Het 'kwart' gepeste werknemers blijkt terug te voeren op een zogenoemde 'flitspeiling', een snel internetonderzoek dat het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid liet uitvoeren door marktonderzoeksbureau Veldkamp, 'in het kader van de campagne tegen pesten'. Op de vraag: 'Bent u zelf weleens gepest op het werk?' antwoordde 26 procent van 1004 ondervraagden bevestigend. 

Maar daarop valt wel wat af te dingen. Zo werd de enquête aangekondigd als een 'vragenlijst over pesten op het werk', een formulering die vooral slachtoffers tot meedoen zal hebben aangezet. Verder moesten de deelnemers eerst tweemaal een lijst met pestgedragingen doorvlooien. Daarop ook 'onschuldiger' vormen, zoals roddelen, informatie achterhouden of practical jokes uithalen. Ook dat zal de antwoorden hebben aangeduwd richting: ja, verhip, dat is mij ook weleens over-komen. 

Bovendien is 'ooit' uiteraard een ruim begrip: zijn dit mensen die nog steeds worden gepest? Uit wat geldt als het meest betrouwbare onderzoek op dit gebied, de langlopende Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), blijkt iets anders. Gevraagd of men 'het afgelopen jaar' was gepest op het werk, antwoordde 7,8 procent bevestigend. Dit zijn de 500 duizend mensen die in verschillende berichten opduiken. Maar slechts 1,2 procent, omgerekend 80 duizend mensen, gaf aan 'vaak' of 'zeer vaak' te zijn gepest. Verontrustend, maar gelukkig wel twee ordegroottes minder dan de 2,1 miljoen mensen waarmee het ministerie schermt. 

En de veronderstelde scherpe toename van het pesten door de crisis? Die blijkt het gevolg van een rekenfout van de stichting Pesten op de Werkvloer. De toename zou blijken uit een studie die de Universiteit Twente in 2010 in samenwerking met de CNV Bedrijvenbond hield onder vakbondsleden. Destijds bleek dat 17 procent van de werknemers op dat moment te maken had met pesterijen op het werk: niet minder, maar juist veel méér dan de nieuwe cijfers uitwijzen. 

Maar het is sowieso appelen met peren vergelijken. De CNV-studie werd uitgevoerd onder leden, veel meer mannen dan vrouwen, overwegend mbo'ers en veel mensen uit de industriële sector - allemaal zaken die het 'pestcijfer' opstuwen. Bovendien gebruikte de studie in de vraagstelling niet het woord 'pesten', maar de wolligere term ' negatief gedrag' met allerlei voorbeelden erbij: ook dat zal drempelverlagend op het melden van pesten hebben gewerkt. 

De grondig uitgevoerde Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, die het pesten op het werk sinds 2005 meet, laat opnieuw een totaal ander beeld zien. Van een toename is geen sprake; het pestcijfer ging na het uitbreken van de economische crisis zelfs iets omlaag, van ruim 8 procent naar rond de 7,5 procent. 

Het is nog te kort dag om te spreken van een structurele afname, benadrukt senioronderzoeker Seth van den Bossche van TNO. Maar: 'Pesten op het werk is een redelijk stabiel fenomeen. We zien in elk geval geen aanwijzing dat er een grote stijging zou zijn geweest door de crisis.' 

Vanaf nu op  de rubriek 'Klopt dit wel?' 
 
Bij 'roddelen' denk je al snel: ja, verhip, dat is mij ook weleens overkomen 





